Jak działają okulary przy krótkowzroczności i dlaczego stosuje się minusy?
PoradnikMateriał Partnera

Jak działają okulary przy krótkowzroczności i dlaczego stosuje się minusy?

Autor: Redakcja naturvita.pl Opublikowano Czas czytania: 6 min

Krótkowzroczność należy do najczęściej występujących wad refrakcji. Osoba z krótkowzrocznością zazwyczaj dobrze widzi przedmioty znajdujące się blisko, natomiast wraz ze wzrostem odległości obraz staje się coraz mniej wyraźny. Charakterystyczne może być mrużenie oczu podczas patrzenia na znaki drogowe, tablicę w szkole, napisy na ekranie telewizora czy twarze znajdujące się w większej odległości.

Podstawową metodą korekcji krótkowzroczności są okulary lub soczewki kontaktowe. W recepcie przy wartości sferycznej pojawia się wówczas znak minus. Nie jest to jednak umowne oznaczenie konkretnej wady. Wynika bezpośrednio z właściwości optycznych soczewki potrzebnej do skorygowania sposobu, w jaki krótkowzroczne oko skupia światło.

Co dzieje się w oku przy krótkowzroczności

Aby obraz był wyraźny, promienie światła wpadające do oka powinny zostać skupione na siatkówce. Jest to światłoczuła warstwa znajdująca się w tylnej części oka, która odbiera informacje wzrokowe i uczestniczy w przekazywaniu ich dalej do układu nerwowego.

W prawidłowo funkcjonującym układzie optycznym oka światło przechodzi przede wszystkim przez rogówkę i soczewkę, a następnie zostaje skupione w odpowiednim miejscu na siatkówce. W krótkowzroczności punkt skupienia promieni znajduje się przed siatkówką.

Najczęściej wiąże się to z tym, że gałka oczna jest zbyt długa w stosunku do swojej mocy optycznej. Krótkowzroczność może też wynikać z właściwości układu optycznego oka, na przykład z jego zbyt dużej zdolności skupiającej. W obu przypadkach konsekwencja jest podobna – obraz odległych przedmiotów nie jest prawidłowo ogniskowany na siatkówce.

Dlaczego z bliska można widzieć dobrze

W krótkowzroczności położenie punktu ostrego widzenia zależy od wielkości wady. Osoba z niewielką krótkowzrocznością może funkcjonować bez okularów przy wielu codziennych czynnościach wykonywanych z bliska, ale mieć trudności z wyraźnym widzeniem odległych obiektów.

Przy większej krótkowzroczności granica wyraźnego widzenia znajduje się bliżej twarzy. Dlatego dwie osoby z tą samą nazwą wady mogą zupełnie inaczej oceniać swoje codzienne funkcjonowanie. Jedna zauważy problem głównie podczas prowadzenia samochodu lub oglądania filmu z większej odległości, podczas gdy druga będzie potrzebowała korekcji praktycznie przez cały dzień.

To również wyjaśnia, dlaczego krótkowzroczność nie oznacza całkowicie złego widzenia. Problem dotyczy przede wszystkim tego, w jakim miejscu układ optyczny oka skupia światło.

Dlaczego okulary na krótkowzroczność mają minusy

Do korekcji krótkowzroczności wykorzystuje się soczewki ujemne, określane również jako soczewki minusowe lub rozpraszające. Mają one charakterystyczną budowę – są cieńsze w środku i grubsze przy krawędziach.

Ich zadaniem jest niewielkie rozproszenie promieni światła jeszcze przed ich wejściem do oka. W efekcie układ optyczny oka skupia je dalej niż bez korekcji. Punkt ogniskowania, który wcześniej znajdował się przed siatkówką, zostaje przesunięty w kierunku siatkówki.

Można więc powiedzieć, że okulary nie zmieniają budowy krótkowzrocznego oka. Odpowiednio modyfikują kierunek promieni światła przed ich przejściem przez rogówkę i soczewkę. Dzięki temu na siatkówce może powstać wyraźniejszy obraz odległego obiektu.

Co oznacza minus na recepcie okularowej

W recepcie okularowej moc soczewki sferycznej oznaczana jest najczęściej skrótem SPH. Jeśli przed wartością znajduje się znak minus, oznacza to zastosowanie soczewki ujemnej.

Przykładowe wartości mogą wynosić -0,50 D, -1,00 D czy -3,00 D. Litera D oznacza dioptrię, czyli jednostkę określającą moc optyczną soczewki. Im większa wartość bezwzględna liczby, tym większa moc potrzebna do skorygowania wady.

Nie oznacza to jednak, że różnica pomiędzy -1,00 D a -2,00 D mówi wszystko o jakości widzenia konkretnej osoby. Na sposób widzenia wpływają również inne parametry, a krótkowzroczności może towarzyszyć astygmatyzm. Wtedy na recepcie pojawiają się dodatkowo wartości cylindra i osi.

Czy mocniejsze minusy zawsze zapewniają lepszą ostrość

Większa moc soczewki nie oznacza automatycznie lepszych okularów. Celem korekcji jest zastosowanie odpowiedniej mocy dla konkretnego oka, a nie największej możliwej wartości pozwalającej odczytać znaki na tablicy.

Zbyt mocna korekcja może powodować niepotrzebny wysiłek układu wzrokowego i dyskomfort. Dlatego dobór okularów nie powinien polegać na samodzielnym zwiększaniu wartości minusów tylko dlatego, że przy krótkiej próbie obraz wydaje się bardziej kontrastowy.

Podczas badania refrakcji określa się korekcję pozwalającą uzyskać odpowiednią ostrość i komfort widzenia. Uwzględnia się przy tym nie tylko wynik pomiaru urządzeniem, ale również odpowiedzi osoby badanej podczas porównywania różnych wartości soczewek.

Czy okulary zatrzymują krótkowzroczność

Standardowe okulary jednoogniskowe przede wszystkim korygują wadę. Pozwalają wyraźniej widzieć, ale ich podstawowym zadaniem nie jest zatrzymywanie rozwoju krótkowzroczności.

Ma to szczególne znaczenie u dzieci i młodzieży, ponieważ krótkowzroczność może postępować wraz ze wzrostem gałki ocznej. Obecnie istnieją także specjalne konstrukcje soczewek okularowych i kontaktowych wykorzystywane w kontroli progresji krótkowzroczności. Działają one inaczej niż zwykłe okulary jednoogniskowe i wymagają indywidualnego zakwalifikowania.

Nie należy więc utożsamiać zwykłej korekcji minusowej z metodami kontroli krótkowzroczności. Są to dwa powiązane, ale odrębne zagadnienia.

Dlaczego warto kontrolować zmianę wady

Krótkowzroczność może zmieniać się z czasem. Szczególnie często jej progresję obserwuje się w okresie dzieciństwa i dorastania, kiedy rozwija się również sama gałka oczna. U dorosłych wada jest często bardziej stabilna, choć nie oznacza to, że jej wartość nigdy się nie zmieni.

Sygnałem do sprawdzenia wzroku może być pogorszenie widzenia z daleka, częstsze mrużenie oczu, trudność z odczytywaniem napisów z większej odległości albo zauważalna różnica między prawym i lewym okiem. Znaczenie ma także komfort w dotychczasowych okularach.

Regularna ocena pozwala ustalić, czy obecna korekcja nadal odpowiada aktualnej refrakcji. W przypadku dzieci kontrolowanie zmian ma dodatkowe znaczenie ze względu na możliwość progresji krótkowzroczności.

Okulary a inne sposoby korekcji krótkowzroczności

Okulary nie są jedynym sposobem korygowania krótkowzroczności. Podobny cel optyczny mogą realizować soczewki kontaktowe. Różnica polega przede wszystkim na tym, że soczewka okularowa znajduje się przed okiem, natomiast soczewka kontaktowa leży bezpośrednio na jego powierzchni.

Istnieją również metody zmieniające właściwości układu optycznego oka, między innymi chirurgia refrakcyjna. Osobnym rozwiązaniem jest ortokorekcja, w której odpowiednio zaprojektowane soczewki są stosowane w celu czasowej zmiany kształtu rogówki.

Każda z tych metod ma inne zastosowania, wymagania i ograniczenia. Sam mechanizm klasycznych okularów minusowych pozostaje jednak stosunkowo prosty – soczewka rozprasza światło w taki sposób, aby po przejściu przez układ optyczny oka ognisko znalazło się na siatkówce.

Od minusa na recepcie do właściwie wykonanych okularów

Sama wartość dioptrii nie jest jeszcze gotowymi okularami. Znaczenie ma prawidłowe wykonanie soczewek, ich ustawienie względem oczu, rozstaw źrenic oraz dopasowanie oprawy. Przy większych wadach szczególnie zauważalne stają się również różnice w grubości i konstrukcji soczewek.

Przy opracowaniu informacji dotyczących krótkowzroczności i sposobów jej korekcji można korzystać również z materiałów edukacyjnych publikowanych przez Focus Optic. Opisują one między innymi korekcję krótkowzroczności oraz zagadnienia związane z jej progresją u dzieci i młodzieży.

Najważniejsze jest jednak rozumienie samego mechanizmu. Znak minus na recepcie nie oznacza stopnia pogorszenia wzroku w potocznym znaczeniu. Informuje o rodzaju soczewki potrzebnej do skorygowania wady. Soczewka ujemna rozprasza światło przed jego wejściem do krótkowzrocznego oka, dzięki czemu obraz może zostać skupiony na siatkówce zamiast przed nią.

Materiał PartneraTekst powstał we współpracy z partnerem portalu.

O autorze

Redakcja naturvita.pl

Naturvita.pl to portal o włosach. Podpowiadamy, jak dobrać fryzurę i kolor do typu urody, jak bezpiecznie farbować i stylizować włosy oraz jakie kosmetyki wybrać. Opisujemy domowe sposoby pielęgnacji, problemy skóry głowy, takie jak łupież czy przetłuszczanie, oraz fakty i mity o produktach do stylizacji. Instrukcje prowadzimy krok po kroku, żeby piękne włosy były osiągalne także w domu.

Wszystkie wpisy autora

Czytaj również